“Just Mercy”: onrecht in de Amerikaanse rechtstaat

justmercyAfgelopen week had ik een gesprek met een vriendin over hoe we ons nog steeds kunnen verbazen over onrecht. Onrecht drijft mij om er iets aan te doen, maar soms ben ik zo bezig met dat ‘iets’ dat ik vergeet waar ik het ook al weer voor doe. Toch komt er altijd weer een moment dat ik me besef hoe onrechtvaardig deze wereld in elkaar steekt. Deze maand had ik die ervaring toen ik het boek Just Mercy: A Story of Justice and Redemption van Bryan Stevenson las in het kader van The Red Couch, de boekenclub van SheLovesMagazine.com. Ik heb al een aantal boeken meegelezen met The Red Coach en het zijn boeken die me echt aan het denken hebben gezet.

Just Mercy is geschreven door Bryan Stevenson, advocaat in de Verenigde Staten (V.S.) en oprichter van de organisatie Equal Justice Initiative. In Just Mercy vertelt Bryan het verhaal van Walter McMillan, een zwarte Afro-Amerikaanse man die onterecht de doodstraf heeft gekregen voor een moord die hij niet heeft gepleegd. Ondanks dat hij een waterdicht alibi had op het tijdstip van de moord hebben verschillende omstandigheden tot zijn bizarre veroordeling geleid. De hoofdstukken over Walter worden afgewisseld met hoofdstukken over andere cliënten die Bryan heeft verdedigd. Het zijn stuk voor stuk tragische verhalen over volwassenen en kinderen die onterecht veroordeeld zijn of een te harde straf hebben gekregen voor een fout die ze ooit hebben gemaakt. Op een gegeven moment werd het door diverse ontwikkelingen ook mogelijk om kinderen als volwassenen te berechten, wat echt hartverscheurende situaties heeft opgeleverd. Soms kwamen deze mensen alsnog vrij, maar niet iedereen krijgt een happy ending. Zelfs als iemand is vrijgelaten moet deze persoon dealen met de tijd die hij of zij in de gevangenis heeft gezeten. Ik merkte tijdens het lezen van Just Mercy dat ik zo gewend ben geraakt aan happy endings dat ik toch vaak verbaasd was dat mensen niet vrij kwamen. Dat heeft er ook mee te maken dat het voor mij als lezer toch behoorlijk duidelijk is dat iemand onschuldig is of nu wel vrijgelaten zou kunnen worden. Het was daarom ontzettend frustrerend om dit boek te lezen. Ik heb veel gehuild en ik ben ook ontzettend kwaad geworden. Dit is zo’n boek waarvan ik echt de neiging krijg om uit pure frustatie met spullen te gaan gooien.

De kern van het boek en van Bryan’s missie drukt hij zelf het beste uit:

Proximity has taught me some basic and humbling truths, including this vital lesson: Each of us is more than the worst thing we’ve ever done. My work with the poor and the incarcerated has persuaded me that the opposite of poverty is not wealth; the opposite of poverty is justice. Finally, I’ve come to believe that the true measure of our commitment to justice, the character of our society, our commitment to the rule of law, fairness, and equality cannot be measured by how we treat the rich, the powerful, the privileged, and the respected among us. The true measure of our character is how we treat the poor, the disfavored, the accused, the incarcerated, and the condemned.

Vooral die ene, vetgedrukte zin laat Bryan zien door de vele verhalen die hij vertelt in Just Mercy. Hij laat zien dat achter elke cliënt een verhaal zit en het frustrerende is dat hier in veel gevallen in rechtbanken geen aandacht voor is. Juist het verhaal achter een cliënt vertelt waarom deze persoon tot een bepaalde daad is gekomen. Iemands positie in de maatschappij draagt vaak ook bij hieraan. Iemands geslacht, huidskleur, klasse, leeftijd en diverse andere facturen spelen mee. Sommige mensen die Bryan als voorbeeld noemde zijn mensen met een geestelijke ziekte en die daardoor soms niet in staat zijn om situaties goed in te schatten. Als er vervolgens geen rekening wordt gehouden met iemands geestelijke gesteldheid bij het bepalen van een straf dan is er echt iets goed mis met het systeem… Als het hebben van een zwarte huidskleur betekent dat je een hogere en zwaardere straf krijgt als iemand met een witte huidskleur die dezelfde misdaad heeft gepleegd dan is er iets goed mis met het systeem… En als je als kind wordt berecht als volwassene, terwijl kinderen toch echt in een andere fase zitten qua ontwikkeling dan volwassenen dan is er iets goed mis met het systeem.

De rechtspraak in de V.S. verschilt uiteraard enorm van dat in Nederland. In de V.S. hebben ze de doodstraf, in Nederland niet. In de V.S. zijn er jury’s, bestaande uit burgers, die een belangrijke rol spelen in de rechtspraak en in Nederland hebben we geen jury’s. Zo kun je eindeloos lang doorgaan met het benoemen van verschillen, maar uiteindelijk is er overal onrecht waar systemen op zijn gebouwd en dit is iets waar ik me voor wil blijven inzetten. Ook al is het een kwestie van lange adem.

Wil je meer weten over Bryan Stevenson en het werk dat hij doet met Equal Justice Initiative? Bekijk dan hieronder de TED talk die hij in 2012 gaf. Het is absoluut één van de beste TED talks die ik heb gezien.

Ook wijd SheLoves Magazine twee blogs aan Just Mercy. Lees hier de eerste blog. De tweede blog komt over een aantal dagen online. Deze link zal ik hier uiteraard ook plaatsen zodra ik die heb.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s