Waarom ik niet Charlie ben

De afgelopen week stond bijna volledig in het teken van de terroristische aanslag op de Franse satirische krant Charlie Hebdo. Bij die aanslag en daaropvolgende gijzelingen kwamen 17 mensen om (12 bij Charlie Hebdo, 4 bij een gijzeling in een Joodse supermarkt en 1 agente op straat), exclusief de 3 daders. Vrij snel na de aanslag op Charlie Hebdo ontstonden er diverse demonstraties in zowel Frankrijk als andere landen met de slogan Je suis Charlie (“Ik ben Charlie”). Ook op social media is deze slogan veelvuldig gebruikt. Laat ik allereerst zeggen dat het natuurlijk afschuwelijk is wat er gebeurd is. Elk mensenleven telt en het is verschrikkelijk dat mensen vermoord worden om wie ze zijn. Toen ik het hoorde deed het me net wat meer, omdat ik vorig jaar zelf een weekend in Parijs ben geweest. Niet in de zin van dat ik daar ook had kunnen zijn, maar meer in de zin van dat ik Parijs een geweldige stad vind.

Toch was de allereerste gedachte die ik had toen de demonstraties begonnen: Waarom gaan mensen hier wél de straat voor op en niet voor het simpele feit dat er ELKE dag mensen worden vermoord om wie zij zijn en om wat zij uitdragen? Het logische antwoord is: het is dichtbij en dat snap ik ook. De ramp met de MH17 heeft me enorm geraakt. De dag nadat het gebeurd was werd steeds meer duidelijk over de hoeveelheid Nederlandse slachtoffers en ik kreeg elke keer weer een breaking news-melding op m’n telefoon over het stijgende aantal Nederlandse slachtoffers. Het leek wel alsof iedereen iemand direct of indirect kende die in het vliegtuig zat. In mijn geval was dat zo. Toch ging dit gevoel van verdriet gepaard met een gevoel van enorm verdriet en meevoelen met al die mensen op de wereld die om zinloze redenen om het leven komen. Ik voelde op dat moment in het bijzonder mee met de Palestijnen in Gaza. Hoe mooi zou het zijn als mensen ook de straat op zouden gaan voor mensen die worden vermoord in Syrië en Nigeria? Volgens Amnesty International heeft Boko Haram waarschijnlijk rond de 2000 (!) burgers vermoord in Nigeria. Misschien dat het aan mij ligt, maar ik heb hier maar weinig over gehoord de afgelopen paar dagen. Op werkdagen luister en kijk ik drie verschillende nieuwsbulletins (NOS op 3FM, het RTL nieuws en het NOS journaal) en ik kan me niet herinneren dat ik hier iets over heb gehoord of gezien. Ik heb uiteindelijk op de website van de NOS er wel een nieuwsbericht over zien staan.

Je suis Charlie?
Ik vind dat deze slogan te gemakkelijk door mensen wordt gebruikt. Ik heb daar een aantal redenen voor:

  1. Ik kende Charlie Hebdo tot voor de aanslag niet, dus ik kan niet oordelen over het werk dat zij deden. Over het algemeen houd ik niet zo van spotprenten, maar wat je er ook van vindt: ze hadden enorm veel moed en lef. Dat is iets wat maar weinig mensen kunnen zeggen.
  2. De mensen bij Charlie Hebdo werden bedreigd en liepen daardoor gevaar. Ik heb niet het idee dat ik gevaar loop, want om heel eerlijk te zijn zie ik mezelf niet echt als moedig en ik bedrijf geen activiteiten waarvoor ik bedreigd wordt. Ook vind ik het vaak moeilijk om m’n mening uit te spreken (dit is een eerste poging ;)). Het lijkt alsof mensen die deze slogan gebruiken echt vinden dat zij gevaar lopen, omdat het een ‘aanval op de vrijheid van meningsuiting’ zou zijn. Kom op zeg! De meeste mensen in Westerse landen zullen geen slachtoffer worden van een terroristische aanslag en kunnen gewoon het leven blijven leiden dat ze al hadden. Daarnaast is dit precies wat extremisten willen: de kloof tussen het Westen en extremisten vergroten. Het is een over en weer van reacties op elkaar.
  3. Als je zegt dat je Charlie bent, hetzij door dit op social media te plaatsen of door mee te lopen met een demonstratie, blijft het daar dan bij? Ga je morgen gewoon weer verder met je leven, totdat er iets gebeurt waarbij je weer (eenmalig) je steun uitspreekt voor weer een tragedie. Of zet je woorden om in actie om op jouw manier de wereld beter te maken?
  4. Ik vraag me af of de uitsprekers van deze slogan echt voor vrijheid van meningsuiting zijn, ook als die mening je oncomfortabel maakt. Denk bijvoorbeeld aan de Zwarte Pieten discussie: vind je dat voor- én tegenstanders van Zwarte Piet hun mening mogen uiten, ook al staat het je niet aan? Met al die bedreigingen richting anti-Zwarte Pieters vraag ik me dat af…

Nu zul je misschien zeggen: neem het niet zo serieus. Maar taal is ontzettend belangrijk en is zo bepalend in onze maatschappij dat het belangrijk is om na te denken over wat je zegt. Met betrekking tot mezelf kan ik zeggen dat ik misschien te vaak en te veel woorden overweeg in m’n hoofd. Daarom wil ik mezelf meer en vaker uitspraken over dingen die mij raken. Ook al is dit vaak een mening die de meeste mensen niet aanhangen.

Ik heb nog een aantal laatste gedachten naar aanleiding van de gebeurtenissen rondom Charlie Hebdo:

  • Door dit gebeuren zijn er weer veel mensen die roepen dat religie de bepalende factor is in oorlogen. Ik word er om heel eerlijk te zijn behoorlijk moe van, het is nogal een broken record geworden. Natuurlijk speelt religie vaak een rol, maar het gaat uiteindelijk om macht en religie kan dan een middel zijn voor mensen om die macht te grijpen. Bij religie gaat het om de vraag: hoe interpreteren mensen bijvoorbeeld heilige geschriften van hun geloof (zoals de Torah, de Bijbel en de Koran)? Maar was er geen religie geweest, dan was er wel iets anders gebruikt om de macht mee te grijpen. De Tweede Wereldoorlog ging bijvoorbeeld niet om religie, maar om het zieke idee van een man die vond dat alleen bepaalde mensen het waard waren om te leven. Niet alleen joden zijn vermoord, maar alle mensen die afweken van de norm (bv. homo’s, zigeuners en gehandicapten).
  • Ik word moe van de oproep (in ieder geval in Nederland) dat moslims zich zouden uit moeten spreken tegen de daad van deze drie mannen. Daarmee leg je direct of indirect al een verband tussen deze mannen en moslims. Ik ben christen. Ik ga toch ook geen verantwoording afleggen voor de verschrikkelijke daden die christenen vandaag de dag plegen? Er is ontzettend veel diversiteit binnen elk geloof en je kunt niet gaan vragen van een geloofsgroep om verantwoording af te leggen voor de daden van mensen die zeggen dat zij ook hetzelfde geloof aanhangen.
  • Ik vind zelfreflectie enorm belangrijk, vooral als je denkt dat je het wel goed voor elkaar hebt en wel goed bezig bent. Westerse landen zijn hier een voorbeeld van. Deze landen vinden zichzelf zo geëmancipeerd en vrijzinnig, maar niets is wat het lijkt. Het asielbeleid in Nederland is niet echt barmhartig te noemen en er zijn talloze landen die mensenrechten schenden. Denk bijvoorbeeld aan de Verenigde Staten en Guantanamo Bay, of de vele klokkenluiders die hun mond opentrekken over onrechtvaardigheid. Klokkenluiders komen er bijna nooit goed vanaf. Wat betekenen de woorden van wereldleiders naar aanleiding van deze tragedie als zij beleid uitvoeren dat mensenrechten schendt?
  • Afgelopen vrijdag zaten er een aantal mannen bij televisieprogramma De Wereld Draait Door om Charlie Hebdo te bespreken en zij waren opvallend optimistisch met betrekking tot de houding van mensen naar moslims toe. Er werd gezegd dat het nu anders is dan met 9/11. Na 9/11 moest elke keer worden gezegd dat de terroristen anders zijn dan moslims en dat je ze niet over één kam moet scheren en nu zou dat anders zijn en zouden Nederlanders dit niet meer doen. Ik was echt flabbergasted. Is er niet een politieke partij als de PVV, met behoorlijk wat aanhangers, die de islam zien als het grootste kwaad van deze wereld? Geert Wilders spint hier garen bij en om heel eerlijk te zijn ben ik deze week van televisiezender geswitch als hij weer op tv kwam. Daarnaast zijn er al verschillende moslims aangevallen in Nederland naar aanleiding van de aanslag. 

De vraag is: hoe nu verder? Wat volgens mij cruciaal is, is om te kijken naar de drijfveren en achtergrond van de drie daders. Armoede en het hebben van weinig kansen speelt vaak een cruciale rol bij extremisten. Dat is geen excuus, maar wel factoren die eraan bij gedragen kunnen hebben. Vrijwel altijd is de beste aanpak om naar de roots van het probleem te kijken en bij die oorzaken te beginnen. In november vorig jaar publiceerde vredesorganisatie PAX een beleidsbrief over een politieke strategie die nodig is om ISIS te bestrijden in Syrië en Irak, waarin zij dit ook noemden.

Mijn hoop is vooral op meer compassie voor iedereen, ongeacht waar mensen zich bevinden. Ten slotte hebben we allemaal gemeen dat we mens zijn en zijn we daarmee elkaars broeders en zusters.

Meer lezen?
Katherine Cross met “Je ne suis pas Charlie: On The Charlie Hebdo Massacre and Duelling Extremisms”.
Omar Ghraieb met “Why I am not Charlie Hebdo”.
Hans Jaap Melissen met “Terroristen hopen dat ons antwoord extreem zal zijn”.
Cas Mudde met “No, we are NOT all Charlie (and that’s a problem)”.
Zihni Özdil met “De aanslag in Parijs: Laat de Pega-disering van Europa beginnen”.

Advertenties

3 gedachtes over “Waarom ik niet Charlie ben

  1. Ik heb ook geen bord gedragen met ‘je suis Charlie’ om de doodeenvoudige reden dat ik Charlie niet ben en niet persoonlijk bedreigd word. Ik vond het persoonlijk overdone om dan wel met zo n tekst te schermen. Ook niet op sociale media. Daarnaast heb ik ongemakkelijke vragen over de verhouding tussen vrijheid van meningsuiting en anderen kwetsen. Misschien omdat ik zelf ook gelovig ben, en me daarom bij dat probleem wat kan voorstellen. En tenslotte is het heel gemakkelijk om te roepen dat je met iets of iemand solidair bent. Maar maak dat vervolgens dan maar eens waar.. Dat is hele andere koek. Dus daarom roep ik ook niet zo makkelijk dat ik met iets of iemand solidair ben. Daarentegen ben ik wel erg sceptisch over ‘de’ Islam. Meer specifiek: ik wil best aannemen dat in religieuze zin ‘ de ‘Islam een nobele godsdienst is. Maar over ‘de’ Islam als sociaal en cultureel verschijnsel ben ik al veel kritischer en sceptischer. Bij voorbeeld over de positie van vrouwen, homo s lesbo s en transgenders ( dat laatste gaat mij ook persoonlijk aan). En ‘de ‘ Islam als politiek verschijnsel vind ik helemaal onacceptabel. Ben ik nog te volgen? Nou ja, dat als persoonlijke reactie.

    • Ik ben het met je eens. Ik denk sowieso het liefste eerst na voordat ik me over dit soort onderwerpen uitspreek. Ik snap de vragen die je hebt als het gaat om de positie van verschillende groepen in de islam. Ik weet daar zelf niet zoveel vanaf, maar dat die vraag bij je leeft snap ik. Zeker in het christendom, jodendom en islam ligt de positie van die groepen vaak niet bepaald makkelijk, maar daarom moeten we kritisch blijven.

  2. Het is jammer van de link naar het Katherine Cross-artikel.

    Met haar ” I am not Charlie. I couldn’t be. Rather, I’m the sort of person who’d only ever get to be an ugly, rude caricature in their pages.” blijkt dat ze niet snapt dat IEDEREEN in de CH als een lelijke, grove karikatuur afgebeeld wordt/werd.

    Maar verder vind ik je artikel heel goed, Sanne. Je uitspraak ” Ik denk sowieso het liefste eerst na voordat ik me over dit soort onderwerpen uitspreek” kan nogal zelf-verheerlijkend overkomen, maar niet als je het in de rest van de tekst waarmaakt.

    Zoals je nu deed.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s