Vrouwelijkheid in de Bijbel

Op Eerste Kerstdag heb ik het boek A Year of Biblical Womanhood: How a Liberated Woman Found Herself Sitting on Her Roof, Covering Her Head, and Calling Her Husband “Master” van Rachel Held Evans uitgelezen en daar wil ik graag wat meer over vertellen. Ik had een tijd geleden al van het boek gehoord, maar ik dacht dat het een conservatief boek was. Misschien dat het ligt aan de titel van de Nederlandse vertaling: De deugdzame huisvrouw: hoe ik een jaar lang precies volgens de Bijbel leefde. Wat mij betreft niet echt een vertaling die recht doet aan het origineel, maar womanhood is ook niet bepaald makkelijk te vertalen. Een tijdje nadat ik hoorde van dit boek, belandde ik op de blog van Rachel en nu is het één van mijn favoriete bloggers. Dus toen er een zeer aantrekkelijke aanbieding op Amazon was, 2 dollar voor de Kindle versie, besloot ik die kans te grijpen. Gedurende de afgelopen week heb ik me ondergedompeld in het boek. De Engelse titel zegt het al: gedurende één jaar heeft Rachel het thema vrouwelijkheid in de Bijbel onder de loep genomen. Waarom? Dat vertelt ze zelf het beste:

Could an ancient collection of sacred texts, spanning multiple genres and assembled over thousands of years in cultures very different from our own, really offer a single cohesive formula for how to be a woman? And do all the woman of Scripture fit into this same mold? Must I? I’m the sort of person who likes to identify the things that most terrify and intrigue me in this world and plunge headlong into them like Alice down the rabbit hole. This is the reason I have trouble making small talk and sitting still, and it’s the reason I woke up one morning with a crazy idea lighting up every corner of my brain. What if I tried it all? What if I took “biblical womanhood” literally?

Daarnaast vertelt ze ook dat ze merkte dat in ‘het christelijke wereldje’ vrouwen vaak in een bepaald hokje worden geduwd. Een heel concreet voorbeeld is het bijbelboek Spreuken: in het laatste hoofdstuk, 31, staat een Loflied op de sterke vrouw. Dit gedeelte wordt tegenwoordig gezien als checklist en er zijn veel boeken geschreven over hoe vrouwen aan dit ‘ideaal’ kunnen voldoen. Maar is het ook zo bedoeld? Toen ik zelf net tot geloof kwam vond ik het idee dat mannen en vrouwen elkaar aanvullen heel fijn, maar na Genderstudies gestudeerd te hebben zie ik dit totaal anders.

Rachel koos voor haar jaar van Bijbelse vrouwelijkheid 12 deugden uit om verder te onderzoeken: gentleness/vriendelijkheid, domesticity/huiselijkheid, obedience/gehoorzaamheid, valor/moed, beauty/schoonheid, modesty/bescheidenheid, purity/zuiverheid, fertility/vruchtbaarheid, submission/onderwerping, justice/rechtvaardigheid, silence/stilte, grace/genade. Daarnaast had ze de Biblical Woman’s Ten Commandments (tien geboden) als leidraad. Dit gaat van: gij zult je onderwerpen aan wat je man wil tot gij zult je hoofd bedekken wanneer je bid tot gij zult geen autoriteit hebben over een man. Alle geboden hebben een link met specifieke Bijbelteksten. Wat ik enorm gaaf vind aan haar aanpak is dat ze naar Bijbelse vrouwelijkheid kijkt vanuit verschillende standpunten. Zo heeft ze feministische, conservatieve and liberale commentaren gelezen; ze heeft gekeken naar joodse, katholieke en protestantse perspectieven op alle deugden; ze heeft gesproken met vrouwen van nu die oude Bijbelse regels volgen: een polygamist, een pastor, een Quiverfull dochter, een orthodoxe jood, een Amish grootmoeder; en ze heeft in de Bijbel gezocht naar verzen over moeders, dochters, weduwen, vrouwen van, concubines, koninginnen, profetessen en prostituees. Het resultaat is een goed onderzocht, humoristisch, mooi en kwetsbaar boek. Elke deugd onderzoekt ze vanuit verschillende perspectieven. In elk hoofdstuk nam ze minstens één Bijbelvers serieus: in de eerste maand (gentleness/vriendelijkheid) bracht ze bijbelvers Spreuken 21:9 in de praktijk. Hier staat: Je kunt beter in een hoekje op het dak wonen dan in één huis met een vrouw die ruzie zoekt. Tijdens die maand heeft ze een vloekenpot bijgehouden en op basis van het aantal keer dat ze vloekte, schreeuwde of geïrriteerd was is ze voor een bepaalde tijd op het dak van haar huis gaan zitten. In de derde maand (obedience/gehoorzaamheid) noemde ze haar man master, maar ook heeft ze een ceremonie gehouden om slachtoffers van vrouwenhaat te herdenken (in lijn met Rechters 11:37-40). In ditzelfde hoofdstuk geeft ze een aantal voorbeelden van wat er in het Oude Testament geschreven staat over vrouwen en ook al heb ik de Bijbel van kaft tot kaft gelezen: het is heftig. In Deuteronomium 22:28-29 staat bijvoorbeeld dat als je als vrouw verkracht bent je samen met je verkrachter gestenigd moet worden als het in de stad is gebeurd (waar je geroep om hulp gehoord had moeten zijn door voorbijgangers) of alleen de verkrachter moet gedood worden als het buiten de stad gebeurde. Als je niet verloofd was dan moest je met je verkrachter trouwen, zonder de mogelijkheid op een scheiding. Er zijn veel conservatieve christenen die vinden dat je de Bijbel letterlijk moet nemen en die andere christenen ervan beschuldigen dat ze te selectief zijn bij het lezen van de Bijbel. Rachel pareert dit ontzettend goed:

The irony of course, is that while advocates of biblical patriarchy accuse everyone else of biblical selectivity, they themselves do not appear to be stoning adulterers, selling their daughters info slavery, taking multiple wives, or demanding that state laws be adjusted to include death sentences for rape victims… at least not yet. Those who decry the evils of selective literalism tend to be rather clumsy at spotting it in themselves.

Ik zou zoveel meer kunnen vertellen over dit boek, maar ik raad je vooral aan om dit boek te gaan lezen. Ik zou nog één laatste ding willen vertellen wat ik mooi vond. Om terug te komen op de vraag of Spreuken 31 een checklist is voor vrouwen: nee, zo is het niet bedoeld. Rachel mailde met een joodse vrouw en zij zei dat dit Bijbelgedeelte een manier is om God te begrijpen en het zijn voorbeelden waar je een vrouw om zou kunnen prijzen. In het Hebreeuws zeggen ze: eshet chayil! Dit betekent: woman of valor of in het Nederlands: moedige vrouw. Het is ook wel het equivalent van: You go girl! Je kunt een vrouw prijzen om kleine en grote dingen: het feit dat ik deze blog heb geschreven, maar ook dat ik vorige week naar een avond schuifeldaten ben geweest. 😉

Spoiler alert! Wil je niet weten wat de conclusie is van dit boek, dan moet je niet verder lezen. 😉

Rachels conclusie lijkt me niet heel moeilijk te raden: de Bijbel geeft geen one-size-fits-all model voor hoe je vrouw moet zijn. Rollen zijn niet statisch, maar veranderen afhankelijk van tijd en plaats. Uiteindelijk zijn het onze karakters die bepalend zijn. Volgens Rachel heeft elke christen dezelfde roeping: God liefhebben met heel je hart, met heel je verstand en met al je krachten, en je naaste liefhebben als jezelf. De rest van de Bijbel is hier ondergeschikt aan. Ze zegt het mooi:

If love was Jesus’ definition of “biblical”, then perhaps it should be mine.

Dus: lees dit boek! Ik heb gelachen tijdens het lezen van dit boek door een aantal bizarre regels die ze in de praktijk brengt, maar ik ben ook enorm geraakt door de manier waarop ze dit project heeft aangepakt en door de ervaringen waar ze nu nog steeds wat aan heeft voor haar geloof. Ze is echt in het diepe gesprongen en was bereid om kritisch te kijken naar de Bijbel.

Advertenties

Een gedachte over “Vrouwelijkheid in de Bijbel

  1. Pingback: Het zoveelste 2014 lijstje | SuperSanne

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s