Self Empowering Sunday (15): Salwa Bugaighis

salwaAfgelopen woensdag is Salwa Bugaighis vermoord. Haar man is door de daders ontvoerd en is nog steeds vermist… Salwa was een Libische mensen- en vrouwenrechtenactivist en advocaat en nauw betrokken bij de revolutie die in Libië plaats heeft gevonden. In de periode dat ik bij WO=MEN werkte, was de Libische revolutie in volle gang. Ik weet niet precies meer in welke context, maar ik geloof dat ik Salwa minstens één keer in Nederland heb gesproken of haar heb zien spreken. WO=MEN had een nauwe band met haar en met de organisatie waar zij één van de medeoprichters van was, het Libyan Women’s Platform for Peace (LWPP). Dit platform zet zich in voor de politieke participatie van vrouwen in de Libische grondwet. Destijds zijn er enorme overwinningen behaald op het gebied van die politieke participatie, maar het extremisme en fundamentalisme van bepaalde groeperingen is nog steeds een grote bedreiging voor die overwinningen. Het regime van Khadaffi is in principe verleden tijd, maar dat betekent niet dat alles nu koek en ei is. Dat bewijst ook deze laffe moord op Salwa.

De dood van Salwa heeft me diep geraakt. Ik liep gisteren door het winkelcentrum, waar allerlei standjes waren opgezet met eten vanuit verschillende culturen en waar een mooie (Indonesische?) dans werd uitgevoerd. Ik werd ineens zo dankbaar dat ik de vrijheid heb om me in Nederland uit te kunnen spreken over vrouwenrechten. Ik vind dat ook lastig, want hier in Nederland denken veel mensen dat het wel goed zit met de emancipatie. Daardoor heb ik vaak het gevoel dat mensen mij figuurlijk monddood willen maken. De situatie van Salwa was natuurlijk totaal anders. Ze werd bedreigd door extremisten en heeft haar strijd voor mensen- en vrouwenrechten letterlijk met de dood moeten bekopen. Het zet me ook aan het denken: wat had ik gedaan als ik in Libië had geleefd? Had ik me dan ook uitgesproken over vrouwenrechten? Ik durf daar om heel eerlijk te zijn niet positief op te antwoorden…

Ik heb getwijfeld of ik deze blog wel moest koppelen aan Self Empowering Sunday, omdat ik het daarmee heel erg op mezelf betrek. Maar door een verbinding te leggen tussen Salwa en mijzelf wil ik laten zien dat vrouwen als zij mij inspireren. Het inspirerende aan mijn werk bij WO=MEN vond ik de ontmoetingen met vrouwen als Salwa. Dát zijn de echte heldinnen! Deze vrouwen zetten hun leven letterlijk op het spel door voor hun overtuigingen uit te komen en daar ook echt iets mee te doen. Nogmaals: ik weet niet of ik zoveel lef zou hebben als ik in hun context zou leven.

Ik zou graag de belofte willen onderschrijven die Elisabeth van der Steenhoven, directeur van WO=MEN, heeft gedaan op Facebook:

They wanted less Salwa, we will give them more Salwa!

After days in sadness and anger I make the following pledge: in remembrance of Salwa Bugaighis I will walk an extra mile for women’s rights. When I’m tired, disappointed, lazy or fed up; I will think of Salwa an put in some additional energy in:
• Advocating for gender justice
• democracy
• For women’s rights and human rights at large
• Support for men and women worldwide striving for equal rights

Jullie als lezers kunnen ook iets doen: teken een petitie (klik hier), waarmee nationale parlementen, de EU en de VN worden aangespoord om een onafhankelijk en internationaal onderzoek te doen naar de moord op Salwa. Het zou mooi zijn als we dit voor elkaar kunnen krijgen.

Wil je meer weten over Salwa? Lees dan deze mooie in memoriam op de website van WO=MEN en dit waardevolle artikel op de website van The New Yorker.

Verscheurd: een waardevolle bijdrage aan debat homoseksualiteit en christendom

Torn

Vorige week heb ik een supertof boek gelezen: “Torn: Rescuing the Gospel from the Gays-vs. -Christians Debate” van Justin Lee (in het Nederlands te verkrijgen onder “Verscheurd: Het gesprek over homoseksualiteit en christelijk geloof wordt vaak ongenadig hard gevoerd. Maar niet in dit boek.”). Het is een autobiografisch boek waarin Justin vertelt over hoe hij erachter komt dat hij homo is en hoe hij zijn weg daarin vindt. Het christelijk geloof is hem namelijk met de paplepel ingegoten en zelf is hij ook diepgelovig. Hij heeft zelfs de nickname God Boy. In eerste instantie hoopt hij weer hetero te kunnen worden. Hiervoor gaat hij op zoek naar “ex-gay” organisaties. Dit zijn organisaties die geloven dat (het praktiseren van) homoseksualiteit zondig is en dat je heteroseksueel moet worden. Justin komt er alleen achter dat de mannen die nu heteroseksuele levens leiden niet hun homoseksuele oriëntatie kwijt zijn. Ze voelen zich vaak nog net zo goed aangetrokken tot mannen. Daarnaast zet Justin vraagtekens bij de verklaringen die deze organisaties geven voor het feit dat sommige mannen homoseksuele gevoelens hebben. Een reden die door deze organisaties vaak wordt gegeven is dat er iets traumatisch gebeurd is in de jeugd van deze mannen waardoor ze nu homo zijn. Bijvoorbeeld dat de vader er te weinig voor ze was en dat de moeder te overbeschermend was. Justin heeft daarentegen een hele fijne jeugd gehad en heeft liefdevolle ouders, die altijd voor hem klaar stonden (en nog steeds). Hij is uiteraard niet de enige. Uiteindelijk heeft hij daarom te veel vraagtekens om dit pad af te leggen.

Daarna gaat Justin de bijbel bestuderen en vooral de bijbelgedeeltes die worden geassocieerd met homoseksualiteit. Hij besteedt daar veel tijd aan en ook aan het lezen van bijbelcommentaar en andere boeken. De bijbel is er alleen absoluut niet duidelijk over. Het is vaak lastig hoe je een bepaald bijbelgedeelte moet interpreteren, omdat er een spanning is tussen cultureel en universeel. Kortom, is een bijbelgedeelte universeel toepasbaar en dus altijd geldend of moet je het zien in de culturele context van die tijd? En waarom nemen christenen bijbelteksten over homoseksualiteit wél serieus, maar andere wetten uit het Oude Testament niet? Pas als Justin er niet uitkomt en de bijbel weer in z’n geheel gaat lezen wordt het voor hem steeds duidelijker. Hoewel door de kruisiging van Jezus de wetten en regels uit het Oude Testament al zijn vervuld en we daar niet meer op worden afgerekend (maar dat verhaal is voor een andere keer ;)) gaat Jezus in op een vraag van een schriftgeleerde:

Om hem op de proef te stellen vroeg een van hen, een wetgeleerde: ‘Meester, wat is het grootste gebod in de wet?’ Hij antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en heel uw ziel en met heel uw verstand. Dat is het grootste en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk: heb uw naaste lief als uzelf. Deze twee geboden zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de Profeten staat.’ (Matteüs 22:36-40)

keepcalmEr zijn meer gedeeltes die Justin sterken in de overtuiging dat liefde altijd de leidraad moet zijn in de dingen die je doet. Daarom beargumenteert hij dat een liefdevolle relatie met iemand van hetzelfde geslacht gewoon mag. In eerste instantie is hij niet blij met deze conclusie, want de kerk waar hij vandaan komt denkt er nog steeds anders over. Vandaar dat hij eerst nog overweegt om een celibatair leven te leiden, maar dan beseft hij dat er geen “safe side” is. Als hij inderdaad had besloten celibaitair te leven en anderen aan zou moedigen dit ook te doen terwijl God er heel anders over denkt dan is dat ook niet goed. Daarom besluit hij dat hij probeert te leven naar waar hij in gelooft en daarbij open te staan voor God.

Het boek eindigt met twee hoofdstukken over de organisatie die is ontstaan doordat Justin zijn verhaal begon te delen op verschillende plekken. Deze (succesvolle!) organisatie heet het Gay Christian Network (GCN). Deze organisatie probeert een brug te slaan tussen die mensen die huwelijken en relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht toejuichen (“Side A”) en die mensen die voor celibatair leven zijn (“Side B”). Bij GCN zijn alle meningen welkom en dat is (helaas) een unicum. Justin kwam er bijvoorbeeld achter dat er maar weinig support is bij kerken voor mensen die besluiten celibatair te leven, ook bij die kerken die relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht niet accepteren. Daarom is GCN bij uitstek een organisaties waar homo’s, lesbiennes, biseksuelen en transgenders terecht kunnen om in een veilige online en offline omgeving support te zoeken.

Wat ik erg waardeer aan de auteur is dat hij met veel liefde en respect praat over de mensen en organisaties die op zijn pad zijn gekomen, ondanks dat er uiteraard niet met evenveel respect en liefde op hem werd gereageerd. Hij komt absoluut niet over als verbitterd, maar als iemand die echt toegewijd is om een goede dialoog hierover te voeren. Het is een boek waar veel christenen en kerken wat van kunnen leren.

Schrijvers voor Gerechtigheid

Licht aanIn april ben ik naar de cd presentatie van Schrijvers voor Gerechtigheid (SvG) geweest. SvG is een christelijk schrijverscollectief die Nederlandse liederen maken over gerechtigheid en armoede. Hun doel is voornamelijk dat die liederen ook in kerken worden gezongen. Ze zijn van mening dat er over die thema’s veel te weinig wordt gezongen en ik ben het daar volledig mee eens. Ik ben zelf gewend om tijdens een kerkdienst zowel psalmen en gezangen als modernere liederen (Opwekking, Sela, Psalmen voor Nu) te zingen en daar zitten zeker ook nummers tussen die over gerechtigheid gaan. Toch vind ik het, net als SvG, te weinig. Ook is er weinig diversiteit in die gerechtigheidsliederen.

De nieuwste en tweede cd van SvG, Licht Aan, is echt een parel. Hun eerste cd, Zeeën van Recht, is ook mooi maar ik denk dat Licht Aan meer bij kerken aan zal sluiten. Persoonlijk vind ik dat ze enorm gegroeid zijn. Het fijne aan de cd is dat er hele happy liedjes tussen zitten, maar dat ook de lastige onderwerpen niet worden geschuwd. Liederen moeten ook kunnen schuren en je oncomfortabel laten voelen. Juist die nummers kunnen je aan het denken zetten. Het zijn ook die liedjes die ik vaak mis bij een kerkdienst. Het is me soms net wat te happy en comfortabel. Ik hoop daarom ook dat de liederen van SvG onderdeel worden van kerkdiensten. Hoe mooi zou dat zijn?

Op deze mooie zondag wil ik graag twee nummers met jullie delen. Het leuke is dat alle liedjes op het YouTube kanaal van SvG te bewonderen zijn, inclusief de songteksten. Toch wil ik jullie vooral aanmoedigen om, als de liedjes je aanspreken, de cd gewoon te kopen. Daardoor kan dit project blijven bestaan en kunnen er meer mooie liederen over dit belangrijke thema worden geschreven. Het eerste nummer dat jullie hieronder kunnen bewonderen is “Met Open Armen“, een lied dat een en al positiviteit, liefde en warmte overbrengt. Het is een lied waarin mensen worden verwelkomd en dat ze mogen komen zoals ze zijn. Ideaal als openingslied van een kerkdienst, maar sowieso een heerlijk lied om op mee te zingen.

Het tweede lied dat ik met jullie wil delen is “Maak Ons Hart Onrustig“. De tekst is gebaseerd op de Franciscaner zegenbede en gaat over hoe woede en verdriet over onrecht juist ook een zegen kan zijn. Het gaat er ook over dat we ons niet te makkelijk moeten neerleggen bij hoe de situatie is, maar dat we ondanks alles moeten blijven vechten tegen onrecht. Lees er hier meer. Aangezien dit een lied is wat mij enorm heeft geraakt, kunnen jullie hieronder de tekst lezen:

Maak ons hart onrustig, God,
dat het ontevreden klopt
als we mooie leugens horen
en gemakkelijke woorden!
Maak ons hart onrustig, God.

Stort in ons uw tranen uit.
Mensen worden uitgebuit,
weggeschopt en opgesloten.
Zegen hen als wij hen troosten.
Stort in ons uw tranen uit.

Steek in ons uw woede aan
om het onrecht te weerstaan!
Geef ons moed om op te treden.

Laat ons vechten voor de vrede.
Steek in ons uw woede aan.
Laat ons dwaas en koppig zijn.
Laat ons doorgaan tot het eind.
Gaat het onze kracht te boven,
laat ons dan in u geloven.
Laat ons dwaas en koppig zijn.

Want het is Uw koninkrijk
tot in eeuwigheid.
Want het is Uw koninkrijk
tot in alle eeuwigheid.