Het Grote Racisme Debat (2)

Eind november schreef ik een blog over het nationale debat omtrent racisme dat de afgelopen maanden werd gevoerd. Ik deed de belofte om de week erop met suggesties te komen om het debat op een vruchtbare manier te voeren, maar toen kreeg ik ineens een baan en daar had ik even de tijd voor nodig om aan te wennen. Maar nu dan toch echt het vervolg op m’n blog op racisme.

Zoals Murat Isik onlangs in Trouw schreef is er lang gedacht dat racisme niet bestaat in Nederland. In m’n vorige blog over racisme schreef ik ook al dat discriminatie vaak lastig te bewijzen is, omdat het vaak impliciet is en daardoor voor veel mensen niet aan de oppervlakte te zien is. Juist daarom is het zo belangrijk om dit debat te blijven voeren, want helaas lijkt het momenteel weg te ebben. Ik hoop toch dat het debat levend wordt gehouden, omdat het belangrijk blijft om racisme aan de kaak te stellen. Om dit debat op een vruchtbare manier te kunnen voeren, heb ik een aantal manieren bedacht waarop je dit zou kunnen doen:

  • Zelfreflectie. Hoewel het zeker voorbij is gekomen in bijvoorbeeld opiniestukken, heb ik het tegelijkertijd gemist. Want het is heel makkelijk om er een ander van te beschuldigen vooroordelen te hebben, maar de echte uitdaging ligt wat mij betreft bij het bewust worden van je eigen vooroordelen. Mensen hebben volgens mij nogal eens de neiging om erg positief over zichzelf te denken – waar overigens niks mis mee is – maar dat zorgt er ook voor dat je blind kunt zijn voor je eigen vooroordelen. Hoewel ik Genderstudies heb gestudeerd en daarom enorm kritisch ben als het gaat om discriminatie, betekent dat nog niet dat ik geen vooroordelen heb. Net als ieder ander mens trek ook ik wel eens te snel conclusies als ik iemand voor het eerst ontmoet.
  • Dialoog. Zelfreflectie is belangrijk, maar om begrip te krijgen voor het standpunt van iemand anders is het belangrijk om in gesprek te gaan met die persoon. Hoe moeilijk dat ook is.
  • Rooting & shifting. Tijdens m’n master Vrouwenstudies heb ik een paper geschreven over vrouwenbesnijdenis met als hoofdvraag: hoe kunnen we vrouwenbesnijdenis bespreken op een manier waarbij er aandacht is voor zelfreflectie en de complexiteit, zonder dat we te universeel denken (“vrouwenbesnijdenis is fout, dus die cultuur is fout”) of te relativistisch denken (“vrouwenbesnijdenis is onderdeel van hun cultuur, dus wie zijn wij om daar wat van te zeggen”)? Een lastige vraag, want juist omdat ik zelf niet ben besneden vind ik het vaak lastig om er iets over te zeggen. Nira Yuval-Davis noemt een voorbeeld van Italiaanse feministen die samenwerkten met feministen uit verschillende groepen, groepen die elkaar naar het leven stonden. Zij gebruikten de termen ‘rooting’ en ‘shifting’ om met elkaar te praten. ‘Rooting’ betekent dat je je bewust bent van je eigen positie en identiteit in deze wereld. In mijn geval is het dat ik vrouw, wit, Nederlands en christen (enz.) ben en dat ik in die positie veel kansen heb (gehad). ‘Shifting’ betekent dat je je in een andere vrouw met een andere positie en identiteit in deze wereld kunt verplaatsen. Natuurlijk is deze methode niet voorbehouden aan vrouwen, maar dit is puur een voorbeeld van hoe het zou kunnen werken.
  • Verbeelding. In datzelfde paper schreef ik over verbeelding als een manier om jezelf te kunnen verplaatsen in een ander. Verbeelding is enorm krachtig en het kan enorm goed helpen om enigszins te kunnen ‘ervaren’ hoe het is om bijvoorbeeld besneden te worden, maar ook hoe het is om beoordeeld te worden op je huidskleur of je culturele achtergrond. Natuurlijk is het niet hetzelfde als het daadwerkelijk ervaren maar het kan wel voor meer bewustwording zorgen. Kathy Davis heeft het in relatie tot vrouwenbesnijdenis over een “embodied ouch” die komt van het je verbeelden dat je besneden wordt.
  • Bewustwording. Door de vele discussies de afgelopen maanden zijn veel mensen zich al bewust geworden van het feit dat racisme dagelijkse praktijk is in Nederland. Dat is één manier van bewustwording, maar er zijn uiteraard vele manieren van bewustwording. Toen ik Genderstudies studeerde, werd ik me er bewust van dat mijn witte huidskleur voor privileges zorgt. Peggy McIntosh beschrijft in “White Privilege: Unpacking the Invisible Knapsack” een lijst met privileges die ervaart vanwege haar witte huidskleur. Een aantal voorbeelden: ik word nooit gevraagd om te spreken namens andere witte mensen; ik kan een baan krijgen zonder dat mensen denken dat het is vanwege mijn huidskleur of etnische achtergrond; ik voel me welkom en ‘normaal’ in de openbare, institutionele en sociale sfeer. Ze noemt in totaal 50 privileges die ze ervaart en het was een enorme eye-opener.

Dit zijn een aantal voorbeelden van hoe je racisme zou kunnen bespreken op een manier waarbij ieders mening aan bod kan komen. Ik hoop ontzettend dat de discussie gaande blijft en niet stopt nu Sinterklaas voorbij is. Want het hele jaar door ervaren mensen racisme en daarom blijft het dus ook belangrijk om erover te praten.

Bronnen

  • Davis, Kathy. “Between Moral Outrage and Cultural Relativism.” Feminist Theory 5.3 (2004): 305-311.
  • Dirie, Waris. Desert Flower. The Extraordinary Life of a Desert Nomad. Londen: Virago Press, 2001.
  • Yuval-Davis, Nira. “Women, Ethnicity and Empowerment: Towards Transversal Politics.” Shifting Identities. Shifting Racisms. Red. Kum-Kum Bhavnani en Ann Phoenix. Londen: Sage, 1994). 179-1995.
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s